Bizim çocukluğumuzda, doksanlı yıllarda belediyenin istihdam ettiği bir kişi vardı: Hasan Dayı. Köpek popülasyonundan o sorumluydu. Omzunda bir çifteyle dolaşır, özellikle sisli havalarda gezer, kendi kriterlerine göre tehlikeli gördüğü köpekleri uyuturdu. Öyle her köpeği değil… Kriterlerinin neye dayandığı bilinmezdi ama bir köpeğin uyutulup uyutulmaması onun kararına bağlıydı.
Zaman geçti, devir döndü ve artık her şey değişti. İnsanların algısı, hayata bakış açısı, hayvan hakları ve insan haklarına yaklaşımı farklılaştı. Günümüzde artık köpek popülasyonunun o dönemdeki gibi kontrol altına alınmasına bırakın hayvanseverleri, en duyarsız insan bile karşı çıkar.
Afşin’de birkaç yıl öncesine kadar köpek popülasyonu bir hayli artmıştı, ama gerek önceki Belediye Başkanı M. Fatih Güven’in gerekse şimdiki Belediye Başkanı Koray Kıraç’ın çalışmalarıyla bu sayı azaldı. Esasında sokak köpeği popülasyonu sadece Afşin’in değil, tüm memleketin sorunu. Maalesef zaman zaman çocukların ya da yaşlıların köpek saldırıları sonucu yaralandığını, hatta hayatını kaybettiğini haberlerde izliyoruz. İlçemizde başıboş köpek sayısı azalmasına rağmen, özellikle sabahın erken saatlerinde ve akşam hava kararırken toplu halde gezen köpekler, bilhassa çocuklar ve yaşlılar için bir korku unsuru olmaya devam ediyor. Sabahın erken saatlerinde spor yapan yaşlıların ellerindeki uzun sopalarla gezdiğini güne çok erken başlayıp işe gidenler mutlaka görmüştür.
Köpeklerin oluşturduğu tehlikeyi sadece doğrudan saldırı olarak görmemek gerekir. Özellikle birçok çocukta köpek fobisi vardır. Tehlikeli olmayan, küçük bir köpek bile bir çocuğa oyun amacıyla ya da elindeki poşeti koklamak için yaklaşsa, çocuk korkuya kapılarak kendisini kaldırımdan yola doğru bilinçsiz bir şekilde atabilmektedir. Kazaların çoğu da zaten bu şekilde meydana gelmektedir.
Afşin’deki sokak köpeği sayısına dair elimizde resmî, güncel ve kesin bir veri bulunmamaktadır. Zaten belediyeler genelde; sokak köpeklerinin sürekli hareket hâlinde olması, doğum ve ölüm oranlarının yüksekliği, kayıtlı (çipli) olmayan hayvan sayısının fazlalığı ve sayım çalışmalarının dönemsel yapılması gibi nedenlerle kesin ve güncel veri paylaşmamaktadır.
Ancak Türkiye genelinde yapılan tahmini hesaplamalarda insan nüfusunun %3–10’u kadar sahipsiz köpek olabileceği varsayılmaktadır. İlçemizin nüfusu yaklaşık 80 bindir. Bu oran, konu hakkında bize tahmini rakamlar verebilmektedir. Yalnız burada belediyenin hakkını vermek lazım, son yıllarda yaptığı etkin mücadeleyle sokak köpek sayısını gözle görülür şekilde azaltmıştır.
Köpekler de tüm canlılar gibi en çok besin bulabilecekleri yerlerde toplanır. Bu bağlamda çöp konteynerlerinin bulunduğu sokaklar, pazar yerleri ve yiyecek bulunan bölgelerde yoğunlaşıyorlar. Afşin’de bilhassa depremden sonra yıkılan binalar nedeniyle terk edilmiş alanlar artmış, insan hareketliliğinin azaldığı bölgelerde köpek sürüleri oluşmuştur.
Türkiye genelinde artışın ana nedenlerine bakıldığında kontrolsüz üreme ilk sırada yer almaktadır. Bir dişi köpek yılda çok sayıda yavru doğurabilmekte, bu durum popülasyonun katlanarak artmasına neden olmaktadır. Belediyeler kısırlaştırma çalışmaları yapsa da bu çalışmalar yetersiz kalmaktadır. Sahipli köpeklerin sokağa bırakılması ve kontrolsüz besleme noktaları da sorunu büyütmektedir. İyi niyetle yapılan beslemeler, köpeklerin belirli noktalarda yoğunlaşmasına yol açmaktadır.
Soruna Afşin özelinde memleket genelinde yaklaştığımızda sokak köpeği sorununun tek bir yöntemle çözülmesi mümkün değildir. Ancak alınabilecek önlemler bellidir. Yoğun bir kısırlaştırma seferberliği başlatılmalıdır, zira uzmanların ifade ettiği üzere %70’in üzerinde kısırlaştırma sağlanmadan kalıcı çözüm mümkün görünmemektedir.
Barınaklar ve doğal yaşam alanları oluşturulmalıdır; sadece toplamakla yetinilmemeli, hayvanlar için kalıcı yaşam alanları kurulmalıdır. Sahipli hayvanlara çip zorunluluğu getirilerek sokağa terk edilen hayvanların sahipleri tespit edilmeli ve caydırıcı yaptırımlar uygulanmalıdır. Besleme noktaları düzenlenmeli, rastgele değil kontrollü alanlarda yapılmalıdır.
Uzmanların tahminlerine göre ülkemizde 6 milyon civarı sokak köpeği bulunmaktadır. Buna karşın tüm barınakların toplam köpek kapasitesi ise ancak yüz bin civarındadır. Aslında zamanında belediyelerin yapmadığı, “aman” deyip geçiştirdiği hizmetler bu meseleyi böylesine çetrefilli bir hale getirmiştir. Köpeklerin hiçbir suçu yoktur, onlar yaratılışları gereği yer, içer ve ürerler.
İfade edildiği üzere Afşin’de belediye tarafından son yıllarda yapılan çalışmalar sokak köpeği sayısını azaltmıştır. Sayıyı daha aza indirgemek için çalışmalar kararlı bir şekilde devam etmelidir. Belediye ve muhtarlar arasında yapılacak koordineli, uyumlu bir çalışma ile, devam edecek kısırlaştırma politikasıyla daha başarılı sonuçlar elde edilebilir.
Her şey daha yaşanabilir bir Afşin için.
*
MUSTAFA KALENDER
